Dava Şartı Arabuluculuk Nedir? Hangi Uyuşmazlıklarda Zorunludur?

Türk hukukunda bazı uyuşmazlıklar için mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Bu sisteme dava şartı arabuluculuk denir. Arabulucuya başvurulmadan doğrudan dava açılması hâlinde dava, herhangi bir işlem yapılmaksızın usulden reddedilir.

Hangi uyuşmazlıklarda zorunludur?

Dava şartı arabuluculuğun kapsamı yıllar içinde genişletilmiştir. Başlıca uygulama alanları şunlardır:

İş uyuşmazlıkları: Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talepleri. İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan tazminat talepleri bu kapsamın dışındadır.
Ticari uyuşmazlıklar: Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat talepleri.
Tüketici uyuşmazlıkları: Tüketici hakem heyetinin görev alanı dışında kalan tüketici uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı.
Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları: 1 Eylül 2023 itibarıyla dava şartı arabuluculuk kapsamına alınmıştır.

Süreç nasıl işler?

Başvuru adliyelerdeki arabuluculuk bürolarına yapılır ve arabulucu, büro tarafından görevlendirilir. Taraflar toplantılara bizzat veya avukatları aracılığıyla katılabilir. Görüşmeler gizlidir; bu süreçte yapılan teklifler ve beyanlar sonraki bir davada delil olarak kullanılamaz.

Süreç sonunda iki ihtimal vardır:

Anlaşma sağlanırsa: Taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge sayılır. Anlaşmaya uyulmaması hâlinde bu belgeye dayanarak doğrudan icra takibi başlatılabilir.
Anlaşma sağlanamazsa: Son tutanak düzenlenir ve taraflar dava yoluna başvurabilir.

Toplantıya katılmamanın sonucu

Geçerli bir mazeret olmaksızın ilk toplantıya katılmayan taraf, davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Bu nedenle arabuluculuk davetlerinin ciddiye alınması gerekir.

Arabuluculuk, uyuşmazlığın daha hızlı ve daha az masrafla çözülmesi için önemli bir fırsattır. Görüşmelere hazırlıklı katılmak ve hukuki durumunuzu önceden değerlendirmek, ulaşılacak sonucu doğrudan etkiler.